41 - XVIII. yy. Siyasi Tarihi 1. Bölüm - Ahmet Uğur KARAKUZA

[Müzik] Evet değerli kardeşlerim Osmanlı gerileme döüyle dövrü değil gerileme dönemi ile karşınızdayım. Gerileme demek arkadaşlar 18. yüzyıl demek yeni eee olarak yeni dediğim 5 10 yıllara artık diplomasi dönemi diyoruz. Oldu mu? Burada arkadaşlar siyasi tarihe ve ıslahatlara, isyanlara ağırlık vereceğiz. Hadi bismillah başlayalım. Bir kere kardeşlerim padişahları şöyle bir kabaca bilin. 2. Mustafa 1695 1703. 3 Ahmet 1703 1730 Mahmut 3054 3. Osman 5457. Ezberlememe gerek yok farkındasınız değil mi? Devam ediyorum. Mustafa 5774 Abdülhamit 7489. Sonra da kim gelecek? 3. Selim. Buradan hemen bir kopya veriyorum. 3 1 3 1 3 Bunlar önemli ıslahatçılar. Oldu mu? Bir de kime dikkat edeceğiz arkadaşlar? Selim'e. Çünkü Selim gerilemenin sonu, dağılmanın başı. Öyle bir adam. Kardeşlerim bu dönemde biz kimle savaştık? Vira art Fransa, Venedik, İran, Rusya, Avusturya, Fransa. Sayısalcı. Fransa demez. Napolyon'un Mısır işgali der. Ön lisans sorusudur. İnşallah lisansta bekliyoruz. Anlatacağım hepsini. Venedik, İran, Rusya, Avusturya artı Fransa. Bu dönemde neyi bilmemiz gerekiyor arkadaşlar? Grek ve Dakya projeleri anlatacağım haritada. Oldu mu? Bu dönemde İsveç'e, Mora'ya, Lehistan'a yardımcı olduk. Konu içerisinde bunları da göreceğiz. Bunlar hep bir sistem arkadaşlar. Aşama aşama gideceğiz ama önce hakkını verebilmek adına neyden başlayalım? İç isyanlardan. Oldu mu? Çünkü öğrenciler ıslahatlarda çalışırken kabakçı isyanı, patrona isyanı, Edirne isyanı bunlara bazen yüzeysel bakabiliyor. Önce şu isyanları bir bitirelim. Sonra siyasi tarihe görsel olarak haritalı bir şekilde devam edeceğiz arkadaşlar. İsyanlar bir. İlk isyanımız bu olsun. 1703 Edirne olayı arkadaşlar. İkinci Mustafa Elhamdülillah Allah ı Mustafa duraklamada Karlovça'yı imzalayan padişahtır. Osmanlı'da ordunun başında sefere çıkan son padişahtır. Hatta bu kendini Kanuni zannetmiş. Böyle bir o Vibe var bunda. Anlatabildim mi? Eee, Karlovça'yı yapınca çok morali bozulacak. Edirne'ye gidecek. İstanbul'u boş bırakacak. İstanbul'da da şeyhül İslam Feyzullah Efendi kafasına göre davranışlarda bulununca bu tepkiye sebep olacak. Padişah nerede? Koyunun olmadığı yerde keçi Abdurrahman Çelebi misali şey islam tepki olacak. E bir de cebecilerin maaşı birikmiş alacakları. Bundan dolayı cebeciler İstanbul'dan Edirne'ye isyan hareketi başlatacak ve bunun sonucunda Mustafa Taht'tan indirilecek. Hadi gelin Edin olayı arkadaşlar. Sebep deyince neyi bilelim? Mustafa nereye gitmiş? İstanbul'u boş bırakmış. Şeyhül İslam Feyzullah Efendi kafasına göre Feyzo yazıyorum. Kafasına göre davranmış. Doğru mu? Bütün bunlar neye sebep olmuş arkadaşlar? Cebeci isyanı. Cebecilerin de alacakları varmış. Onlar da isyan çıkarmış. Ve bu isyan sonucunda Mustafa inmiş. Indi. Tahta 3. Ahmet çıktı arkadaşlar. Taht değişikliği oldu. Sizden ricam buna başka bir anlam yüklemeyin. Yani bununla ıslahatları falan ilişkilendiren bir durum yok. Mustafa'nın İstanbul'u boş bırakıp Edirne'de vakit geçirmesi, şeyrsam'ın İstanbul'da kafasına göre davranması, bundan rahatsız olan cebecilerin alacakları da biriktiği için isyan çıkarması ve padişah değişmesi. Gelin buyurun ikinci isyanımız. Onu da kırmızı yazayım. 1730 Patrona Halisanı Ahmet hocam patron Halilde ne oldu kardeşlerim? Şöyle oldu. Sebep sonuç yapalım. Lale devrinde biz sadece İran'la savaştık. İran'a karşı başarısız olduk. İran'a karşı başarısız olduk. Zevki Sefa lüks harcamalar. Bu patron Halil patron gemi ismidir. Eee Halil bir ara donanmada görev aldığı için patron Halil derler arkadaşlar. Bu zevki Sefa İran'a karşı başarısı olunca tepkiye sebep olacak. Bu isyan sonucunda bu isyan sonucunda bir damat İbrahim öldürülecek. Damat İbrahim kim? Sadrazam öldürülecek. 2. Lale devrinin sembol mimarisi. Sadabat Sarayı yıkılacak. Bilgiye bak. Lale Devri'nin sembol mimarisi. Sadabat Sarayı yıkılacak. 3. Lale devri bitecek. 4 surprise. 3 Ahmet gidecek. 1 ee 1. Mahmut gelecek. O zaman taht değişikliği var mı yok mu? Var. O zaman kardeşlerim buyurun. İsyanla kim gelmişti? 3. Ahmet. Gördünüz mü? İsyanla gelen isyanla gider. İsyanla gelen isyanla gider. Lale devrinin sembol mimarisi neymiş? Sadabat Sarayı. Sadrazam öldürülmüş. Lale devri bitmiş. Padişah değişikliğe uğramış. Okey. Geldik diğer bir isyanımıza arkadaşlar. Bunu da siyah yazalım. Yook. Bunu da mavi yazalım. Kabakçı Mustafa isyanı 18071808. Kardeşlerim bunun sebebi Selim'in yaptığı ıslahatlar. Hani Selim işleyeceğiz zaten. Batı tarzı ordu kurması, yeni içeri eğitim zorunluluğu getirmesi. 3. Selim ıslahatlarına tepkidir bu. Olayı dinleyin. Yeniçeriler 3. Selimi tahttan indirecekler. İndirip yeniçeriler tahta 4. Mustafa'yı çıkartacaklar. Devam ediyorum. Bunu duyan, güçlü bir ayan olan Alemdar Mustafa hemen saraya gelecek. Topkapı Sarayına. Oldu mu? Daha yönetim merkezi neresi? Topkapı Sarayı. Topkapı Sarayı'na gelecek arkadaşlar. Saraya geldiği duyulunca yeniçeriler bu panikle Selim'i öldürecekler. Önce öldürmemişler. Panikle Selim'i öldürecekler. Hatta kardeşi Mahmut'u da yakalayıp onu da öldürüp tek aday kim kalsın? Hanedandan Mustafa kalsın diyecekler. Mahmut'u da Cevriye Kalfa diye bir anne Ötüken Yürekli Anadolu kadını. Yeniçel'in gözüne kül atacak. Çocuğu alacak sarayda odaya kilitleyecek. Garibim odada kilitliyken abisinin bütün ölüm çığlıklarını duyacak yeniçeriler tarafından. Sonra Alemdar Mustafa saraya girecek. Gençler biz buna Alemdar olayı diyoruz. Alemdar Mustafa saraya girecek. Saraya girinde bakacak ki Selim öldürülmüş. askerleriyle yanındaki adamlarla beraber yeniçelilerin o isyanı bitirecek. Alemdar Mustafa gençler 4. Mustafa'yı indirip tahta Mahmut'u çıkaracak. Anlaşıldı mı? Bekle. Aslında iki taht değişikliği var. Selim gitmiş, Mustafa gelmiş. Mustafa gitmiş, Mahmut gelmiş. Alemdar olayı nedir? Ay ben şok demeyeceksiniz. Olay budur gençler. Peki Mahmut ne yapacak gençler? En vefalı padişah Mahmut'tur mecazi anlamda. Neden? Kendisini kim ölümden kurtardı? Cevriye Kalfa. Okul yaptıracak. Cevriye Kalfa'nın adını verecek. Onun adını okul yaptıracak. İki abisini kim öldürdü? Yeniçeriler. Yeniçeri ocağını kaldıracak. 3. Alemdar Mustafa diyecek ki sultanım tahta şu adamlar olmasaydı çıkamazdınız. Bu adamlar eyaletlerden geldi de size destek verdi. Selim onların şey eee Mahmut o eyaletten gelen insanların gönlünü almak için Seni de ittifakı yapacak. Yani ayanlarla anlaşacak. Demek ki eee Mahmut tahta çıkarken onu kim desteklemiş? Ayanlar. O zaman toparlayalım. En vefalı padişah. Bunları tabii gençler biz dağılmada işleyeceğiz değil mi? Mahmut'u en vefalı padişah Mahmut. Cevriye Kalfa okulu çok önemli değil. Manevi anlamda önemli. Yeniçer ocağını kaldırması çok önemli. Kendisini destekleyen ayanlarla senif yapması çok önemli. Bir vefa daha gösterecek. Alemdar Mustafa'yı da sadzam yapacak. Anlaşıldı mı? Evet. Edirne olayı patron hal isyanı kabakçı isyanı. Sizden istediğim bir şey var. Kaçıncı yüzyıl anlatıyorum? 18. Kabakçı isyanı kaçıncı yıcıl? 19. Tamam. Bu 19'da oldu. Yani 18'de olmadı. E hocam neden böyle oldu? Suç benim değil. A bunun gerilemenin sonu dağılmanın başı. Arkadaşlar şöle 187 yapalım. Anlaştık mı? Peki 3. İsyanın da ortak özelliği cevap tah değişikliği. Evet buyurun. Üçün de ortak özelliğiş gençler. Tah değişikliği. Evet, geldik Rusya'nın tarihi emellerine gençler. Her Türk genci küçükken duymuştur. Rusya'nın tarihi emeli nedir? Sıcak denizlerdir. Değil mi? Şimdi bunları açıklayacağız kardeşlerim. Serkan Hanım hazır olsun tahtamızda. Eee, sıcak deniz kelimesi nedir? Baltık denizi neresidir? Grek ve Dakya projesi neresidir? Çılgın gibi çizerek öğrenilmez bunlar. Size mükemmel bir harita sunumu yapacağım. Hadi bakalım. Al kahveni. Yanına da iki tane portakallı kurabiye koy. Tamam mı? Şöyle. Ya bu baltık nenezi neresiymiş? 20 yıldır duyuyorum ama de bir göreyim de. Hadi geliyorum. Geldim. Evet gençler şimdi şimdi ne işliyoruz? Rusya'nın tarihi emelleri. Niye böyle anlatıyorum onu da söyleyeyim. Ya biz gerileme dağılmada en çok kimle savaşacağız? Rusya'yla. Değil mi? Zeki bir öğrenci ne yapar? Önce bir toptan kaliteyi arttırır. Toptan kaliteyi arttırmak nedir? Rusya'yı çok iyi tanırsan her türlü soruda hamle yapabilirsin. Önce Rusya'yı bir tanıyalım. Gençler Rusya gerileme döneminde Deli Petro ile beraber çağ atlamıştır. Bu bir. Rusya. Biz ilk anlaşmamız neydi? Duraklamada Bahçesaray şehrinde. Karlovça'da imzası yoktu değil mi? Gel şimdi Rusya kardeşlerim sıcak denizlere inmeye çalışacak. Bunun birkaç yolu var. Birinci yolunu öğretiyorum. Bakın Rusya, Azak Kalesi, Kırım. Oradan boğazlardan hop. Hocam sıcak deniz nedir? Yukarısı kuzey soğuk, aşağı güney sıcak. Bu kadar soruda. Azak, Kırım, Karadeniz Boğazları görünce sıcak deniz bitmedi. Veya Balkanlardan gelecek. Oldu mu? Mesela soruda Ortodoks koruyuculuğu. Ortodoks koruyuculuğu. Rusya benim ülkemde yaşayan Ortodoksları korursa içlerime karışır mı? Evet. Aynı zamanda sıcak denizlere iner. Neden? Çünkü kardeşlerim Ortodokslar burada yaşıyor. Yani Balkanlarda. E burada güçlenince aşağı inmesi kolay olur. 3. Hiç ummadığınız bir yol. Surprise. Hangi yol biliyor musunuz? Mu? Hazar denizi İran'dan aşağıya. Doğudan. Tabii biz İran'la İran'da Rusya'yla karşılaşacağız. Rusya Hazar ve İran üzerinden sıcak denize inmeye çalışacak. Oldu mu? Bitmedi kardeşlerim. 3. yılı öğrendik mi? Şöyle Azak, Kırım, Balkanlar 3 yıl öğrettim. Bir de kardeşlerim Baltık Denizi. Hop. Şu teknolojiye bak ya. Bakın Baltık Deniz'in benimle ilgisi yok. Farkında mısınız? Osmanlı yazmıyor. Haritada yazmıyor. Bak Rusya gördük mü? Baltık Denizi gençler. İsveç'i gördük mü? E birazdan Ahmet Hocan sana anlatacak. İsveç'le hangi deniz için savaş yapacakmış? Baltık Denizi. İşte bu Baltık Denizi alıp Polonya, Almanya'yı görüyorsunuz değil mi? Baltık Denizi'en Okyanusan sıcak denizlere inecek. Ama Baltın benle işi yok. Baltın kimle işi varmış çocuklar? İsveçle. Birazdan Ahmet Hocan yazacak ki İsveç kralıyla Rusya savaştı Baltık Denizi için. İsveç kralı atına bindi bize sığındı. Evet Baltık Denizi burası. Sıcak denizle ilgisi var. Benimle ilgisi yok. Tamam. Ahmet hocam Grek ve Dakya nedir? Onu da anlatayım gençler. Bunlar kitabımızda olacak bu arada ders notumuzda. Evet. Grek ve Dakya'yi de anlatalım. Ondan sonra gençler işimize bakalım. Grek ve Dakya şu Grek projesi. Rus prensi Potemkin diyor ki Osmanlı'yı Balkanlardan kovalım. Kovalım. Büyük Bizans'ı yeniden kuralım. Onu da diyor bizim torunumuz yönetsin. Grek projesi bu. Rus prensi Potemkin Osmanlı'yı Balkanlar ve Avrupa'dan kovalım. Büyük Bizans'ı Roma'yı tekrar kuralım. Onu da benim torunum yönetsin. Mantığı bu. Bir de arkadaşlar Dakya projesi vardır. O da şudur. Rusya'yı gördük mü? Avusturya'yı gördük mü? Gördük. Rusya ve Avusturya şu coğrafyaya egemen olacak. O coğrafya kimin? Osmanlı'nın. Burada Osmanlı'yı Orta Avrupa'dan atıp Dakya diye kendilerine bağlı yeni bir devlet kuracaklar. Hiçbir şey anlamadın mı? Grek ve Dakya demek şu demektir. Osmanlı'yı Balkanlardan, Avrupa'dan atıp Rusya'nın ve Avusturya'nın o bölgeleri paylaşması demektir. Kendine bağlı devlet kurması demektir. Anlatabildim mi? O yüzden Grek ve Dakya'yı görünce kötü şeyler düşünüyorsun. Okey. Evet gençler burası bizim için önemliydi. Sıcak deniz muhabbetini öğrendik mi? Öğrendik. E arkadaşlar biz kimle savaşacağız yine? Venedik'le. Ve Venedik aşağıda değil miydi? Niye savaşacağız? Karlovça'da Mora'yı verdiğimiz için. Şurası Dalmaça kıyılarıdır. Dalmaçya. Bakın sarışın yer. Gördünüz mü? Dalmaça. Bosna'nın arka tarafı. Bak burada Mora. Venedikle bunun için savaşı. Biraz daha sohbet ediyorum kardeşlerim. Rusya'yla zaten sebepleri göreceksin. Arkadaşlar şurası Lehistan'dır. Lehistan. Rusya Lehistan'ı alırsa Eflak Boğan'a gelir. Rusya Lehistan'ı alırsa Eflak Boğan'a gelir. Anlatacağım. Biz gerilemede Lehistan'la iyi olacağız. Duraklamada Lehistan'ı dövdük. Bucaş anlaşması, Hotin kuşatması. Gerilemede Lehistan'ı koruyacağız. Kime karşı? Rusya'ya karşı. Çünkü Rusya Lehistan'ı alırsa benim coğrafyama iner. O da neye sebep olur kardeşlerim? toprak kaybına sebep olur. Yani Lehistan Lehistan Rusya ile benim aramda tampon devlet. Bunları öğrenmemiz gerekiyor. Evet. Anlatabildim mi? Bakın haritada Baltık Denizi'ni göremiyorsunuz. Çünkü Baltık Denizi'nin bizle ilgisi yok. Baltık neresiymiş? İsveç. Baltık. Rusya şöyle gelip buradan okyanustan sıcak denize inmeye çalışacak. Batı Avrupa gibi. Anlatabildim mi? Grek Dakya'yı öğrendik. Devletlerin yerini öğrendik. Baltık Denizi'ni öğrendik arkadaşlar. Haritayla işimiz bitti. O yüzden artık ne yapıyorum Serkan Hanım? Normal anlatımıma geçiyorum. Kardeşlerim Grek ve Dakka'yı tekrarlamış oldum. İç isyanları anlatmış oldum. Şimdi müsaadenize neyi anlatıyorum? Rusya'nın tarihi emelleri. Rusya'nın tarihi emelleri neymiş? Sıcak denizlere inmekmiş. Değil mi? Sıcak denizlere inmekmiş. Hadi o zaman buyurun. Bir biz soruda neyi görürsek cevap sıcak denizler olur? Biz soruda neyi görürsek cevap sıcak denizler olur? Soruda Azak, Kırım, Karadeniz, İran. Bakın doğudan inecek değil mi? Balkanlar, Boğazlar, Ortodoks koruyuculuğu. Çünkü ortodoksları korursa Balkanlarda güçlenir. Sıcak deniz inmesi kolay olur. Artı ne denizi? Baltık Denizi. Ama unutmayın Baltık Denizi'nin kimle ilgisi varmış? İsveç. Kardeşlerim, Rusya'nın ikinci amacı bizden kapitülasyon elde etmek. Bizde elçi bulundurup gelişmeleri takip etmek. Konsolosluk açıp Balkanları kışkırtmak. Bunlar Rusya'nın tarihi amaçları. Tamam. Şimdi hadi bismillah diyelim. Siyasi tarihe başlayalım. Karlovça'da kimin imzası yoktu? Rusya'nın. Değil mi? Rusya'yla biz 1700'de kardeşlerim Karlovça'nın devamı niteliğinde bir antlaşma yaptık. 1700 İstanbul Anlaşması. Osmanlı bunu Rusya'yla yaptı. Arkadaşlar hangi padişah ki kafanızı yormayın. Padişah sırası ıslahatlarda lazım. Yoksa çok sıkılırsınız. Ben şimdi ne yapayım? Mustafa diyeyim. Onu diyeyim, bunu diyeyim. Gerçekten dağılır gidersiniz. O yüzden mantıklı bir şekilde gidelim. Devlet ve anlaşma diye gidelim. İstanbul Anlaşması. Buna göre bir Azak Kalesi kime bırakıldı? Rusa. Yorum yap bakayım ön lisans. Azak neredeydi? Neredeydi? Karadeniz'de. O zaman Azak Kalesi Rus'a verilirse Osmanlı'nın Karadeniz hakimiyeti ne olur? Zayıflar. Doğru mu? Sayısalcı yorum yap. Ahmet Hocan ne demiş? Soruda Azak Kalesi'ni görürsen neye adımdır? Sıcak denizlere. Rusya sıcak denizler için adım atar. İki, Rusya İstanbul'da ne bulunduracak? Elçi. O zaman kardeşlerim gelişmeleri takip edecek. Oldu mu? Evet. Peki şimdi normale dönelim. Biz Karlovça'yla batının üstündü kabul mü ettik? Kaybettiğimizi geri almaya mı çalıştık? kaybettiğimizi geri almaya çalıştık değil mi? Tam böyle işte bunlar benim canımı sıkmış. Önce bir dertlenmişim, efmışım, yüz üstü yatmışım. Çekeceğim kahr hepsini çekmişim. Sonra bismillah demişim. Düştüğüm yerden kalkmışım. Nasıl intikam alacağım diye düşünürken çok uzaklardan bir ses gelmiş. Kurtar beni baba. Nereden gelmiş bu ses? Ta Baltık Denizi'en. Demin anlattım. Baltık Denizi'de kim vardı? İsveç. Kimle savaştı? Rusya'yla. Osman kurtar beni baba diye atına binip benim topraklarıma sığınacak. Ne oldu lan diyeceğim. Osman Rusya beni çok mahvetti ya. Öyle böyle değil. Ne? Rusya mı dedin? Zaten doluyum. Rollendim. O zaman dedim ben bana sığınana sırt çevirmem. Rusya'nın da gelmişini geçmişini dedim. Gençler 1711'de 1708-1711 arası Rusya'yla savaş yaptım ve hangi anlaşmayı yaptım? Prut anlaşması. Şimdi buyurun. Bu anlaşmayı yapmama sebep olan gelişme neymiş? İsveç kralının sığınması. Demirbaşar. Bu tam da geri zekalı. Gelmiş 5 sene bizden gitmemiş lan. En son padişah falan şiir yazıyormuş. Yani memleket hasreti gurbete memleketine dön falan filan. Bizim Suriye hesabı sığınma 1 yıl olur 2 yıl olur ya. Allah'ını seversen yüçsüz köpek 5 sene boyunca yemiş içmiş borçlarını falan ödetmiş. Yani tarihte en yüzsüz en karaktersiz kim dersen İsveç Kralı Demirbaş Şar derim bu anlamda. Gel bak sinirlendim şimdi. İsveç kralına yardım. Bir de kaybettiğimizi geri almak. Oldu mu? Bu sefer ne oldu kardeşlerim? İsveç kralına yardımcı olduk. Prut anlaşmasını yaptık ve savaşı biz kazandık. Baltacı Mehmet Paşa Purut Nehri yakınlarında Rus donanmasını aslında hapsetti. Yani 300 metre daha gitse Ruslar yanacak, yok olacak diyorlar. Yani şey boğulacak. Rivayete göre Rus çarçesi Katarina. Katarina ne yapıyor arkadaşlar? Baltacıya diyor ki gel bir görüşelim. Bizim Baltacıda Anadolu çocuğu. Katerina'yı görünce tamam bacım modunu açıyor. Hani Yılmaz Erdoğ'un bir şiiri var. Ben çok severim o şiiri. Arabes kalıyorum her kent soylu aşkın karşısında. Çok güzel bir sözdür bak. Arabes kalıyorum her kent soylu aşkın karşısında. Bunu Anadolu'dan gelen bizim gibi insanlar bilir gençler. Kültürel bir farklılık bu. Katerina'yı görünce bizimki ya diyor şimdi bu Rusları yok etseydim bana karşı haçlı ordusu kurulur. Kadıncağız da benden ilgilendi sağ olsun. Yaşasın dostluk diyor. Daha yumuşak bir anlaşma yapıyor. Buna göre Azak Kalesi bizde gençler. Elçiyi kovduk. Evet. Azak Kalesi bizde kimi kovmuşuz? Elçiyi. O zaman sayısalcı. Tarih sevmeyen kardeşim ezber yapma. İstanbul'u ters çevir Prut bitti. İstanbul'u ters çevir Prut bitti. O zaman Azak karesini alırsak Karadeniz'de tekrar güçleniriz. Rusya'yı engelleriz. Elçiyi de kovarız. Doğru mu? Kaybettiğim yeri aldın mı? O zaman buyurun. Ben burayı alırsam, ben burayı alırsam kaybettiğimi alma umutlarım ne olur? Artar. Oldu mu? Testlerde çıkar. Osmanlı'nın kaybettiğini alma umutları hangi anlaşmayla artmıştır? Cevap Prut. Okey. O zaman bir keyif kahvesi içer miyim? Tabii canım. Aldım işte bir moralim yerine geldi ya. Deneme sonuçları iyi gelen öğrenci gibiyim vallahi. Galiba bu işi yapacağım. Tam keyif kahvemi yudumlarken çok uzaklardan bir ses. Kurtar beni baba. Hayda. Nereden geliyor bu ses? Nereden? Kopya veriyorum. Şuradan buradan. Oradan buradan. Şuradan, buradan, oradan, Moradan. Mora'dan. Peki ben Mora'yı Karlovça'da kime vermiştim? Venediye. Bana Mora diyor ki, "Osman seni çok özlüyorum. Kıymetini bilemedim ya. Eloğlu tatlı gelir kızım" dedim. Neyse dedim yine biz bize yakışanı yaparız. Gençler Mora benden yardım istiyor. Eski muhabbetimiz var. Kaybettiğim bir yer. O zaman ben Mora için savaşır mıyım, savaşmaz mıyım? Savaşırım o zaman. Hadi buyurun. Hadi buyurun çocuklar. 1715 1718 Osman, Venedik, Avusturya savaşları. Bak ikisi bana ittifak yapacak ama neden yapacaklar? İşleyelim. Hadi buyurun. Kurtar beni baba diyen önce kimdi? İsveç. Şimdi kim oldu? Mora. Biz Mora'yı Karlovça'da kime vermiştik hatırlarsanız? Venediye. Mora'yı da Fatih fethetmişti. Hatırlarsan Mora ve Trabzon'u alıyordu ki Bizans yeniden kurulmasın. Hatırladık mı bunları? Gelin kardeşlerim, savaşın sebebi Mora'nın yardım isteği. Osman'ın kaybettiğini almak istemesi. Oldu mu? Osmanlı'nın kaybettiğini almak istemesi. Gençler açılımını yapalım. O zaman Osmanlı Mora için kime saldırır? Venedi'ye. Mora Hatun beni bekliyor. İçeriye bir daldım. Hain köpek dedim. Venedik'i bir tokatla yere serdim. Gaza geldim. Bu sefer Venedik gitti ne yaptı? 1716'da Avusturya ile anlaşma yaptı. İşbirliği. Niye biliyor musun? Çünkü Osmanlı o Dalmatya'dan yukarı doğru çıkacak. Hani Avusturya'ya doğru çıkacak. Bir de kardeşlerim Avusturya hangi anlaşmanın garantörüydü? Karlovça'nın. E sen Moray'yı alarak hangi anlaşmayı çiğniyorsun? Hangi anlaşmayı çiğniyorsun? Karlovça'yı. Değil mi? Yani Avusturya'nın garantörlüğünü çiğemiş oluyorsun. Hem bizim Avusturya'ya doğru yönelmemiz hem Avusturya'nın garantör olması Venedikle Avusturya'nın ittifak yapmasına sebep oluyor gençler. İkisi birden ittifak yapınca savaşın dengesi değişiyor. 1718'de Peter Varedin Savaşı'nda Osmanlı hazim bir mağlubiyet alıyor. Hatta Sadrazam Silahtar Ali Paşa çok sevilen biriymiş. Şehit düşmüş. Şehit düşünce ve çok büyük bir mağlubiyet alınca Akdeniz'de fokur fokur kaynayınca araya kim giriyor? Evet araya kadrolu arabulucular İngiltere ve Hollanda giriyor. Tıpkı Karlovça'da olduğu gibi. Bunlar da kadrolu arabulucu. Yani karı koca kavga sarıya kim girecek? İngiltere Hollanda. Çünkü bunların derdi şu. Eskiden yaprak dökümü vardı. Ali Rıza Efendi Hayri Hanım. Hayri Hanım ne diyordu? Aman ağzımızın tadı bozulmasın bey diyordu değil mi? İngiltere ve Hollanda şunu yapıyor. Ulan diyor Akdeniz kaynarsa biz ticaret yapamayız. Anladınız mı? Durumdan vazife çıkartıyorlar gençler. Araya bunlar girince surprise. Hangi anlaşmayı yapıyorum? Bence çok önemli bir anlaşma. 1718 Pasarovça. Evet. Hangi anlaşmayı yapmışız? Pasarovça. O zaman buyurun kardeşlerim. Pasorovça'ya göre 1. Belgrad Avusturya'da. Aha gitti. Belgrad gitti vallahi. Hangi padişah kemikleri sızladı? Kanuni 2. Mora bizde. Ne diyeceğim ben bunu? Belgrad'ı vermişim. Mercedes'i vermişim. Hacı Murat'ı almışım. Zarardayım gençler. 3. Karda mıyım, zararda mıyım? Zarardayım. O zaman buyurun efendim. Galiba ben kaybettiğimi alayım derken daha çok şey kaybediyorum diye düşüneceğim ve batının üstünlüğünü kabul edeceğim. Osmanlı'nın batının üstünlüğünü kabul ettiği anlaşma. Cevap hangisiymiş arkadaşlar? Pasorovça. Devam ediyorum. 4. Hangi dönem başlayacak? Lale Devri. 5. Kardeşlerim Dalmatya Bosna civarındaki limanlar ticareti devam etsin diye kime verilecek? Venediye. Oldu mu? Evet gençler ben size gerilemeyi 7 parmak olarak öğreteceğim. Ders sonunda yapacaktım bu şobu ama şimdiden yapayım. İstanbul kötü. Prut. Purut iyi. Hasarovça kötü. Birazdan işleyeceğiz. Belgrad iyi. Tamam mı? Sizden ricam İstanbul'un tersi nedir? Purut'tur. Burada nereyi verdik? Belgrad'ı değil mi? 1740'ta da Belgrad'ı alacağız. Anlatacağım zaten. Kötü, iyi, kötü. Belgrad da iyi olacak. Evet. Bizim batının üstünü kabul edip Avrupa'yı yakından tanımaya başlamamız, Avrupa'da geçici elçilikler açmamız, diplomasiye önem vermemiz, kaybettiğimizi almaktan vazgeçmemiz hangi anlaşmayla olmuş kardeşlerim? Pasarovça. Oldu mu? Evet. Şimdi buraya kadar umarım iyi olmuştur. Hemen tahtamı siliyorum. Devam ediyorum arkadaşlar. Bir tahtayı sileyim. Bu tahtayı silmek çok zor vallahi. Mürekkep çok yapışık. Hadi bakalım. Evet kardeşlerim tahtamı sildim. Devam ediyorum. Pasorfça anlaşmasıyla batının üstünlüğünü kabul etmiştik. Lale devri başlamıştı. Değil mi? Şimdi küçükken anne babanızdan fırça yediğinizde acısını kimden çıkartırdınız? Kardeşinizden. Standarttır bu. Osmanlı batıdan umduğunu bulamayınca nereye dadandı? İran'a. İran dedi ki yine mi ben? Ay sen ne kadar toksiksin dedi ya. Osman sen ne yapacaksın kızım dedi ya. Allah Allah dedi. Bir bildiğimiz var ki geliyoruz dedi. Biz gittik batıda kaybettiğimizi doğudan telafi etmeye çalıştık. Gene nereye yöneldik? Gücümüzün yeteceği İran'a. Oraya bir gittim lan bir baktım kim var? Rusya. Ne geziyorsun lan dedim. Sen ne geziyorsun dedi. Sonra konuştuk. Rusya'nın niyeti de kötü. O da doğudan gidecek. Haritada göstermiştim ya sıcak denizleri. O yüzden İran coğrafyasında Rusya ile Osmanlı karşı karşıya geldi. Çöldeki kutup ayısı misali değil mi? Bunun üzerine biz Rusya'yla ilk dostluk anlaşmasıı yaptık. 1724 İstanbul Antlaşması. Evet. Rusya'yla yapılan ilk ittifak anlaşması diyebiliriz arkadaşlar. İlk ittifak, ilk dostluk. Nereyi paylaştık? Rusya'yla İran'ı paylaştık. Yani o bir kısmı, ben bir kısmı konusunda mutabık kaldık. Sorun şurada. İran'ın bundan haberi var mı? Yok. O zaman ben kimle savaşacağım? İran'da. Osmanlı Lale devrinde dahil İran'da savaştı. Lale Devri dahil İran'da savaştı. Önce 1732 Ahmet Paşa Antlaşması'nı yaptık. Ahmet Paşa Antlaşması. Sevgili kardeşlerim, bu anlaşma İran'da hanedan değişikliği olduğu için kabul edilmedi. Yani uygulanmadı. Hanedan değiştiği için, hanedan değişince uygulanmadı. Sonra savaşlar tekrar başladı İran'da değil mi? Bu sefer 1746'da Kerden antlaşmasını yaptık. Kardeşlerim, Kerden anlaşmasında da sınırlar yine değişmeyecek. Hatta bunun ismi ne olacak? İkinci Kasrı Şirin olacak. Evet. Soru bankalarına çıkar. Eee, İran'la uygulanmayan anlaşma neymiş? Ahmet Paşa. Rusya'yla ilk dostluk anlaşması neymiş? 1724 İstanbul. Oldu mu? Öğrenci bu sefer hocam ne kadar çok İstanbul var. Kafam çok karışıyor. Vallahi kardeşim yanlış anlama. Yine İstanbul'un ne olduğu belli. 24. Matematik o kadar X var, Y var, Z var. Hiç kafan karışmıyor. Onların ne olduğu da belli değil. Sen ne verirsen o oluyor. Bu Elazığ'ın ne olduğu belli değil mi? O yüzden İstanbul'a bakma, tarihine bak. Tamam. Hadi bakalım. Bu benim içimde Ukteya. Evet kardeşlerim nasipse buradan soru çıkmaz. Onu da söyleyeyim. Çünkü dediğim gibi ÖSYM gerileme devrinde daha çok isyan ve ıslahatları soruyor. Bir de daha önemli anlaşmalarımız var. Mesela Pasorovça daha önemli. Bunları ilk kez duyuyorsun diye veya hoca hızlı anlattı demeyin. Bunların önem dereceleri çok düşük. Tamam mı? İlk kez hazırlananlar belki tam bilmiyordur bu olayları. Şimdi Pasorovça çok önemli değil mi kardeşlerim? Biz burada İran'la savaşırken kimden yardım istiyoruz biliyor musun? Kırım'dan. Kırım'a mesaj atıyoruz görüldü yapıyor. Cevap vermiyor. Arıyoruz telefona çıkmıyor. Lan bir bakıyorum ki Kırım'a kim saldırmış? Rusya. Aha benim manevi evladım kimdi? Kırım. Kim saldırmış? Rusya. Gençler o zaman bu benim için savaş sebebi. Dolayısıyla ben 1736'da 1736 1739 arası kimle savaşacağım? Rusya'yla. Osman Rus Savaşı. Kardeşlerim bu savaşa dikkat edin. Aynısından bir tane daha var. Osman Rus Avusturya savaşı. Aynısından bir tane daha var. Evet. Savaşın sebebi Rus'un kime saldırması? Kırım'a saldırması. Peki Rusya kimle ittifak yapıyor? Avusturya'yla hep bak bize karşı bir ittifak var. Çünkü onlar biliyor ki Osmanlı'yı buradan yavaş yavaş atalım. Grek ve Dakya'nın da temeli atılmaya başlanmış kendi aralarında. Gençler benim manevi yavrum kırıma vurmuşlar. Doğru mu? Karşımda kim? Rusya ve Avusturya. Onlar çok, ben tek. Eşref tek. Çaktın köfteyi. Evet. Onlar çok, ben tek. Onlar güçlü, ben yürekli. O yüzden gençler insan şerefi için yaşar, sevdikleri için yaşar. Benim manevi oğluma Rusya ve Avusturya göz dikince Osmanlı ikisine birden dalıyor. Bir ona bir ona, bir ona, bir ona. İkisine birden. Size yemin ederim ikisini birden yere seriyorum. En son tam son darbeyi vuracağım. Yapma hayatım katil olacaksın deyip elimi yumuşak bir ten tutuyor. Bebeksi bir doku. O yumuşak ten bebeksi doku kime ait? A) Serkan'a. B Fransa'ya. Fransa'ya ait. Osman diyor, "İç köpek için sen katil olacaksın hayatım." diyor ya. Vallahi Allah razı olsun beni katil olmaktan kurtarıyor. Araya kim giriyor demek ki? Fransa. Doğru mu? O zaman ben Fransa'ya bir hediye almak zorunda mıyım? Beni katil olmaktan kurtardı. Ne alacağım? A) Trabzon set. B) Dyson süpürge C kapitülasyonlar sürekli olacak. Kapitülasyonlar sürekli olacak. Bu adam ne anlatıyor? Gelin gençler. Biz bu savaşta başarılıyız. Bir ona, bir ona, bir ona, bir ona. Kemal Sunal gibi filmde anlatıyor ya. Hocam nasıl başarılıyız gençler? Çünkü ıslahatlarda göreceğiz. 1. Mahmut döneminde batı tarzı askeri islahatlar, Avrupalı uzmanlar gelecek. Batı tarzı askeri islahatlar yapacağız. Peki araya kim girecek? Araya kim girecek? Hatta itiraf edeyim. Şu dostluk anlaşmasında da araya Fransa girmişti. Yani araya Fransa girince ben ona ne yapacağım? Kapitülasyonları 1740'ta sürekli hale getireceğim. Kısa yazıyorum. Kapiler sürekli. O zaman kanunun verdiği kapitülasyonların iki hükümdarın sağlığı boyunca geçerli olacak maddesi ortadan kalkacak. Doğru mu? Peki ben bu savaşı kazandım. 1740'ta hangi anlaşmayı yapacağım? Belgrad antlaşması. Lütfen bunlara dikkat edelim arkadaşlar. Belgrad çok önemli. Şimdi benim formüle gelelim. İstanbul'un tersi Pruttu değil mi? Belgrad'ı kaybettiğimiz Pasorovça'nın tersi de Belgrad. İstanbul'un tersi Purut. Pasorovça'nın tersi ne olacakmış? Belgrad. Şunları formüli etmiyoruz. Bunlar kendi içinde önemsiz anlaşmalar. Siz buralara bakın. Bu anlaşmaya göre bir Belgrad kime bırakıldı? Osman. Hangi padişahın ruhuna gitsin? Kanuninin. Adam yerinde rahat etti. O zaman çocuklar Belgrad'ı alırsam Orta Avrupa'da güçlenirim. Balkanların güvenliğini sağlarım. Kaybedersem Orta Avrupa'da zayıflarım. Balkanlar tehlikeye düşer. Mantık hep bu. Pasarovça'da verdim. Belgrad'ı geri aldım. 2. Azak kalesi yıkılmak şartıyla Rusya'ya bırakıldı ama yıkılacak. 3. Yıldız koyuyorum. Rusya diyorum. Seni bir daha buralarda görmeyeceğim. Seni bir daha buralarda görmeyeceğim diyorum. O zaman buyurun kardeşlerim. Rusya ne demişim? Seni bir daha buralarda görmeyeceğim. Nerede? Karadeniz'de Rusya Karadeniz'de donanma bulundurmayacak. Rusya Karadeniz'de donanma bulundurmayacak. Oldu mu? Türkçesi Karadeniz'in Türk gölü olduğu son kez onaylandı. Son kezden kastım şudur. Bundan sonra kaybedeceğiz. O zaman bakınca gençler, Karadeniz bizim, Belgrad bizim. Böyle bir yükselme döneminden vibe veriyor. Doğru mu? O zaman gerilemenin en iyi anlaşması hangisiymiş? Berat. Ben küçükken soru bankaları çok arabeskti. Şöyle sorular çözdük biz. Hangisi 18. yüzyılın en şerefli anlaşmasıdır? Diğerlerine şerefsiz diyor. Tövbe ya Rabbim. En şerefli ve en iyisi Belgrad. İstanbul'un tersi Purut. Pasorovça'nın tersi Belgrad. Böyle bilelim. 4. Rus çarı protokol bakımından kime denk sayıldı? Fransa kralına denk sayıldı. Avrupalı oldu. Evet gençler, gerilemenin en iyi anlaşması neymiş? Belgrad. Şimdi ben soruyorum, ben cevaplıyorum. Osmanlı Belgrad'tan sonra bunun tadını mı çıkarır, oraya buraya mı saldırır? Oraya buraya mı saldırır? Tadını mı çıkarır? Tadını çıkarır arkadaşlar. Niye? E biz artık batının üstünde kabul ettik canım. Hani yeter bunun tadını çıkaralım. Oraya buraya saldırmaya gerek yok. Bu bir nimet. Bir piyango oldu. Formda tarafıma denk geldi değil mi? Osmanlı bunun önce tadını sonra affedersin bokunu çıkarmış. Tam 30 sene boyunca kimseyle savaşmamış. 30 sene çok ciddi bir sayı. O arada 17563'te Avrupa'da 7 savaşları var. Ben size Avrupa tarihini çok özet anlatacağım bu konudan sonra. 1756-1763'te 7 yıl savaşları var gençler. Avrupa birbirine girmiş. Osmanlı hiç faydalanmıyor. 30 sene boyunca keyif yapıyor. Bunun kötü tarafı şu. 20 yaşında yeniçeri oldum. Yaş oldu 50. Daha savaşa girmedim. 5 aydır video izliyorsun. 6 ay oldu. Daha deneme çözmedin. Onun gibi düşün. Evet. 44 tane video izlemişsin. Soru bankan çeyizine saklar gibi tertemiz. Aynı durum. O zaman form tutamazsın. Aradan 30 sene sonra çok uzaklardan bir ses. Kurtar beni baba. Nereden geldi bu ses? Önce İsveç Kralından Yüzsüz Köpek. Sonra Mora'dan gençler Mora'dan. Şimdi Lehistan'dan. Haritada dersin başında göstermiştim. Rusya Lehistan Eflakboğ'dan. Rusya Lehistan Eflakboğ'dan. Rusya Lehistan'a saldırınca Lehistan'da milliyetçiler bize sığındı. Osman Kurtar Belediye biz de Lehistan'a yardımcı olduk. Neden? Rusya, Lehistan, Eflak, Boğdan tampon bölge. Bize ait bölge, bize ait coğrafyayla Rusya arasında tampon bölge Rusya Lehistan bize sığınınca bizim sınırlarımızı ihlal etti. 3. Mustafa döneminde Rusya'ya savaş ilan ettik. Ağzımızın payını aldık. Neden? 30 sene boyunca savaşmadık çünkü. Hangi dramatik savaşı anlatıyorum? Buyurun. 1768 1774 Osman Rus harbi kardeşlerim savaşın sebebi Rus'un Lehistan'a saldırması Bir diğer sebebi Lehistan'ın Osman'a sığınması ve Rusya'nın sınırlarımı ihlali. Peki bu dönemde padişahımız kim? 3. Mustafa. 30 sene savaşmayınca bizim halk psikopat Mustafa'ya demişler ki sultanım sultanım efendim demişler lütfen savaşalım ya halk savaş ister demiş o zamanlar sadzam koca Ragıp Paşa diyor ki sultanım diyor Osmanlı yaşlı bir aslan gibidir. Uzaktan heybetli görünür. Yaklaştığında pençelerinin ve dişlerinin sökük olduğu ortaya çıkar. Yapmayın diyorum. Biz eskisi kadar güçlü değiliz. Mustafa Gaza geliyor gençler. Rusya'ya savaş ilan ediyoruz. Savaş ilan ettik mi? Hani bizim tarihimiz hep şöyledir. Nedir o kardeşlerim? Bizim tarihimiz hep şöyledir. Rakip 20.000 biz 10.000iz. Biz kazanırız. Rakip 50.000ir. Biz 30.000iz. Biz kazanırız. Rakip 120.000. Biz 180.000. Daha fazlayız. Biz kaybettik. Ya neden kaybettik biliyor musunuz? Mu? Çünkü yıllardır savaşmıyoruz ki. Dolayısıyla beni çok üzen bir savaştır bu. Kartal savaşı diye geçer. Çok önemli değil. İsmini yazıyorum. Bir de Çeşme bozgunu, Kartal Savaşı. Bir de Çeşme Bozgunu. Kardeşlerim bu olayın bu olayın kötü tarafı şu. Kartal Savaşı ve Çeşme Bozgunun kötü tarafı şu. Çeşme donanmamız yakılıyor Ruslar tarafından. Hani filmde diyor ya Zekal, "Aşağıdan bakmayın salak salak, yukarıdan gelir dangalak diye." Biz de yukarı bakıyoruz. Rusya ta gitmiş okyan dolanmış. İngiltere'nin yardımıyla Çeşme'de daracık yere benim gemiler vardı zaten. Bir tanesini yakınca hepsi aynı anda yanmış. Çeşme'de yandık. Rezil kepazi olduk. Bu sefer biz çok rezil kepazi olunca İngiltere bundan kıllanmış. Şey pardon Avusturya ve Rusya e Avusturya ve Prusya bundan kıllanmış. Oğlum demiş Rusya şov yapıyor. Osmanlı bunu yapan Rusya bize neler yapar? Rusya'nın sınırlarının genişlemesinden rahatsızlık duyan Avusturya ve Prusya araya girmiş. Tabii o sırada padişah da değişiyor. 3. Mustafa ölüyor. 1. Abdülhamit zamanında değerli kardeşlerim çok kötü bir anlaşma yapıyoruz. Ahmet hocam hangi anlaşmayı yapıyoruz? Küçük kaynarca. Evet. Hangi anlaşmayı yapıyormuşuz? Küçük kaynarca. 1774. Ahmet hocam padişahlar çok önemli mi gençler? Ben şunu yüzden padişahları vurguluyorum. Birazdan ıslahatlar işleyeceğiz sonraki videoda. Esam sistemi diye bir sistem var. Sistemi getiren Mustafa'dır. Bakın buraya yazdım. Burada tazminat ödeyeceğiz. Tazminattan dolayı esam senetlerini satışa koyan Abdülhamit'tir. O yüzden padişahları burada vurguladım. Tamam mı? Küçük Karnerce anlaşması. Seni şöyle rahatlatayım. Kuruluşta en kötü anlaşma Edirne. Segedin zaten tek anlaşma vardı. Yükselmede pek kötü anlaşma yok. Duraklamanın en kötü anlaşması Karlovça. Gerilemeninki de en kötüsü Küçük Kaynarca. Oldu mu? O zaman gençler Küçük Kaynarca yeni videodan devam edelim. Çünkü neden? Çok sıkılacaksınız böyle. Tamam mı? Küçük kaynarca bir sonraki videoda [Müzik]