Aby w pełni zrozumieć sprawę katalońską i dążenie do niepodległości części społeczeństwa Katalonii, trzeba zagłębić się w historię Hiszpanii, a szczególnie - Katalonii. Wszystko zaczęło się bardzo dawno temu, w czasach inwazji muzułmańskiej na Półwysep Iberyjski, a więc i na terytoria, które dziś znamy jako Katalonię. Gdy ta została podbita przez wojska Karola Wielkiego ustanowiono hrabstwa katalońskie którym szybko udało się uniezależnić się od Imperium Karolińskiego, gdy to zostało osłabione. Wojny pomiędzy małymi hrabstwami katalońskimi o to, komu uda się zdobyć większe terytorium, były częste, podczas gdy w innych królestwach chrześcijańskich koncentrowano się bardziej na walce z arabskim najeźdźcą. Podczas tych wojen wyróżnił się ród Berengarów, którzy, rządząc hrabstwem Barcelony, potrafili, poprzez małżeństwa i podboje, zapanować nad rozległymi terytoriami. Rajmund Berengar IV ożenił się z Petronelą Aragońską. Dzięki temu, Berengar, poza swoimi terytoriami kontrolował również Królestwo Aragonii. Hrabstwo Barcelony zostało wcielone do Królestwa Aragonii chociaż zachowało swoje własne prawa. Królestwo Aragonii zaczęło rozrastać się na południe i w basenie Morza Śródziemnego, podbijając Królestwo Walencji i Królestwo Majorki. A następnie Królestwo Sycylii, Sardynii i Neapolu. W wieku XIV powstała kluczowa instytucja dla historii Katalonii Generalitat Przez znaczną część średniowiecza napięcia pomiędzy Królestwem Aragonii i Królestwem Kastylii były częste aż Ferdynand II Aragoński i Izabela I Kastylijska wzięli ślub. Coś wam to mówi? Królowie Katoliccy! Ten związek wzmocniło przyjście króla Karola I, który stworzył ideę hiszpańskiego imperium, do której potem odwoływać się będzie również Filip II W tym okresie, Królestwo Aragonii nie jest w pełni zintegrowane z Królestwem Kastylii. Zachowało swoje prawa, jako że szlachta odmawiała płacenia tych samych podatków, co w Kastylii, gdzie były dużo wyższe. Jednak hiszpańskie imperium potrzebowało pieniędzy i ludności która sfinansowałaby jego wojny z połową świata Wszystkich członków imperium zmuszano zatem do płacenia daniny. Ponadto, katalońska szlachta zaczęła odczuwać osłabienie swoich wpływów i patrzyła z niechęcią na unię dwóch królestw. Nie podobała im się również polityka centralizacji władzy, której chciał władca, gdyż ta niosła ze sobą dalsze podwyżki podatków. Wszystko to doprowadziło do wybuchu powstania w 1640 roku, z którego wywiązała się wojna domowa pomiędzy Katalończykami, zwolennikami niepodległej republiki pozostającej pod ochroną Francji, oraz katalońskimi rojalistami, zwolennikami króla Filipa IV. Przywrócenie pokoju w Katalonii zajęło królowi 8 lat. Gdy Karol II umarł bezpotomnie, pojawili się dwaj pretendenci do tronu. Podczas gdy mieszkańcy Kastylii i Nawarry popierali Filipa z francuskiego rodu Burbonów, Katalończycy poparli kandydata z rodu Habsburgów. Po wygranej przez Filipa wojnie, nowy władca, chcąc ukarać Koronę Aragonii, wprowadził Dekrety "De Nueva Planta", które zawieszały w Królestwie Aragonii działalność niektórych instytucji, w tym Generalitat, oraz niektóre prawa obywatelskie. Ponadto, wprowadzono nowe podatki. Mimo wszystko, Katalonia prosperuje w XVIII wieku dzięki przemysłowi włókienniczemu, który cieszył się protekcjonizmem państwowym poprzez cła nakładane na zagraniczne produkty. W pierwszej połowie XIX wieku, pojawił się ruch kulturowy nazywany La Renaixença, który chciał ustanowienia języka katalońskiego językiem literatury. Razem z La Renaixença, narodził się duch katalońskości który został osłabiony podczas wojny o niepodległość. W wieku XIX, Katalonia kontynuowała proces industrializacji w szybkim tempie dzięki wspieranemu przemysłowi włókienniczemu. W istocie, pierwszą linią kolejową wybudowaną w Hiszpanii była ta, łącząca Barcelonę z Mataró. Podczas gdy mieszczaństwo katalońskie zaczyna flirtować z nową ideą polityczną, republikanizmem, w fabrykach rodzi się nowa klasa społeczna - proletariat, tworzony przez robotników, którzy pracowali w niezwykle ciężkich warunkach. Z warstw ludowych narodził się ruch, który bronił decentralizacji Państwa Hiszpańskiego, uznając pluralizm społeczności hiszpańskich, znany jako federalizm. Jednakże, od samego początku federalizm i republikanizm były bardzo powiązane. W roku 1870 pojawiło się, uznawane dziś za pierwsze, stowarzyszenie patriotów katalońskich pod nazwą La Jove Catalunya, o wyraźnym charakterze antykastylijskim. Karliści również przyłączyli się do katalońskiego ruchu, wzywając do przywrócenia praw utraconych w 1714 roku. W 1873, wraz z proklamowaniem Pierwszej Republiki Hiszpańskiej, niektórzy federaliści próbowali proklamować Republikę Katalońską, ale bezskutecznie. Kiedy Pierwsza Republika upadła, a do Hiszpanii powrócili Burbonowie i ich centralizująca polityka, Katalonia znów często była marginalizowana. Wtedy to kataloński nacjonalizm zaczął mieć największy wpływ na społeczeństwo Katalonii. Z tej epoki pochodzą aktualne symbole "katalonizmu": została ustanowiona aktualna flaga Katalonii, "El Segadors" stał się hymnem, 11 września - świętem narodowym, a nawet ustalono dwóch patronów Katalonii: Święty Jerzy i Madonna z Montserrat. W 1887 konserwatywne sektory nacjonalistów katalońskich założyły Ligę Katalońką, a następnie zaproponowały stworzenie La Unió, partię polityczną, która miała zjednoczyć konserwatywnych katalonistów. "La Unió" nie miała charakteru niepodległościowego, lecz stawiała sobie za cel uzyskanie większej autonomii w relacji z Hiszpanią. Jednocześnie, "katalonizm" był wówczas tematem, który najbardziej interesował mieszczaństwo. W klasie robotnicznej triumfy święcił anarchizm, syndykalizm i socjalizm. W 1913 katalonizm zanotował wielkie zwycięstwo. Rząd Hiszpanii w końcu uznał prawa prowincjonalnych władz lokalnych, co stanowiło pierwsze uznanie ze strony państwa osobowości prawnej i jedności terytorialnej Katalonii po roku 1714. Dojście do władzy dyktatora Primo de Rivera w 1923, przyniosło ze sobą wielkie represje przeciwko "katalonizmowi". Władza lokalna została usunięta i zabroniono używania języka i flagi katalońskiej w administracji i w życiu publicznym. Jednakże to spowodowało tylko radykalizację katalonizmu republikańskiego, którego popularność wzrosła jak grzyby po deszczu, kosztem bardziej konserwatywnej wersji katalonizmu. Katalonia była nieustannym ogniskiem oporu wobec dyktatury, a liderem ruchu niepodległościowego stał się Francesc Macià. Po upadku Prima de Rivery, lewica republikańska i katalonistyczna wiedziały, że muszą trzymać się razem. W ten sposób narodziła się "Republikańska Lewica Katalonii". "Esquerra Republicana" była pierwszą partią zdolną przyłączyć znaczną część sektora robotniczego do swych działań. Esquerra osiągnęła wielki sukces w wyborach samorządowych w kwietniu 1931 roku, które odbyły się tuż przed proklamacją Drugiej Republiki Hiszpańskiej. 14 kwietnia 1931 roku, w tym samym dniu, w którym proklamowano Drugą Republikę w Madrycie, Francesc Macià proklamuje z balkonu dawnego budynku Generalitat de Catalunya Republikę Katalońską jako część federacji ludów Iberyjskich. Rząd Drugiej Republiki rozwiązał tę zagwozdkę, przywracając Generalitat de Catalunya, co zadowoliło katalonistów. Ponadto, konstytucja hiszpańska z 1931 roku dopuszczała możliwość regionalnej autonomii i pozwoliła na zaaprobowanie Statutu Katalonii. Podczas rewolucji w 1934 Lluís Companys, przewodniczący Generalitat, proklamował bilateralnie Republikę Katalońską, ale ten karkołomny wyczyn został zdławiony przez wojsko, przewodniczący został aresztowany, a następnie wypuszczony na wolność. Wraz z nadejściem frankizmu, po zakończeniu wojny domowej, zniesiono statut autonomii i zlikwidowano Generalitat. Ponadto, język i kultura Katalończyków były prześladowane, i zostały zredukowane do użycia w domach rodzinnych. Prześladowania oraz fale migrantów z południa, które dotarły do Katalonii spowodowały, że po raz pierwszy w historii językiem kastylijskim jako ojczystym posługiwało się więcej mieszkańców niż katalońskim. Lluís Companys, dawny prezydent, został rozstrzelany, a wszystkie partie polityczne oraz stowarzyszenia związane z katalonistyczną lewicą zostały zdelegalizowane. Wraz z nadejściem demokracji powróciły katalonistyczne partie. Przywrócono Generalitat i został zaaprobowany nowy statut autonomii. W nim, Katalonia została zdefiniowana jako naród. Uznano kataloński jako język Katalonii. I ustanowiono go językiem urzędowym, obok kastylijskiego. Stworzono również odrębną katalońską policję, zwaną Mossos d'Esquadra i rozpoczął funkcjonowanie Sąd Najwyższy Katalonii. W pierwszych dekadach demokracji, z Jordim Pujolem na czele Generalitat, podpisywano kolejne pakty pomiędzy katalońskimi nacjonalistami i rządem hiszpańskim. Jednakże wraz z zaskarżeniem przez Partido Popular nowego statutu autonomii, przyjętego przez parlament i mieszkańców Katalonii, rozpoczyna się nowy etap, który przyniesie kolejny wzrost dążeń niepodległościowych. Owe dążenia zwiększają jeszcze swoją moc wraz z nadejściem kryzysu finansowego i powrotem CIU (Konwergencji i Unii) do władzy w Generalitat. Od tamtego momentu, nieustannie trwa polityka przeciągania linii pomiędzy rządem centralnym a katalońskim. A zorganizowanie referendum niepodległościowego, jeszcze bardziej oddaliło obie strony. Jednakże, to, co przychodzi nam na myśl, po przejrzeniu całego tego procesu rodzenia się nacjonalizmu i niepodległości Katalonii jest... czy kiedykolwiek dojdzie do zgody?
Get free YouTube transcripts with timestamps, translation, and download options.
Transcript content is sourced from YouTube's auto-generated captions or AI transcription. All video content belongs to the original creators. Terms of Service · DMCA Contact