Het onzichtbare probleem van Nederland: het geboortecijfer

Je moet flink aan de bak. Tenminste, dat wordt gezegd, want we zouden

te weinig kinderen krijgen. Wat betekent dat? Dat we aan het einde van de eeuw in

Nederland 10 miljoen inwoners hebben. Dan stort

de economie en samenleving in elkaar. Heeft alles te maken met dit getal. Het aantal baby's per

vrouw, historisch laag. En dat heeft gevolgen voor de zorg, de economie, voor je pensioen en migratie. In deze video: waarom het goed zou zijn om

het geboortecijfer op te krikken en of die kleine wezentjes

wel echt de oplossing zijn. Ja, je zou het tijdens

een gemiddelde vlucht niet denken, maar baby's zijn uit de mode. Ik zou zelf niet weten

of ik wel kinderen wil hoor. Misschien wel, misschien niet. Zie je ook goed aan deze grafiek. Dit is het aantal geboortes in Nederland in de afgelopen eeuw. En je ziet: in 2023 en 24

haalden we de laagste aantallen in ruim honderd jaar. Toch groeit

de Nederlandse bevolking nog wel. Deels omdat we steeds ouder worden

en er dus ook steeds meer ouderen zijn. En door... Migratie. En die is voor ons

eigen land heel erg belangrijk. Zonder migratie zou

onze bevolking krimpen. Elke vrouw moet gemiddeld

2,1 kind krijgen om ons bevolkingsaantal gelijk te houden, maar zoals je net zag: het is 1,43. Waarom precies die 2,1? Nou, met die 2 vervang je de man

en vrouw die de kinderen krijgen. En die komma 1 is een soort buffer. Onder andere omdat sommige kinderen

helaas jong overlijden. Maar goed, dat zogenoemde

vruchtbaarheidscijfer daalt dus al jaren. Als deze trend zich doorzet,

dan eindigen we op 0,7 kinderen per stel. Nederland is daar

trouwens niet uniek in. Want die magische 2,1... In geen enkel Westers land

wordt dat cijfer nog gehaald. Ja, wij staan net iets

boven de Europese middenmoot en koploper is Bulgarije. Maar ook daar komen ze maar tot 1,72. Die cijfers hebben verschillende redenen. Zo is het geen verrassing

dat kinderen duur zijn. Alleen al een geschikt huis

kan behoorlijk in de papieren lopen. We hebben het wel uitgesteld tot we een grotere woonruimte hebben, dus we hebben echt wel

zeven jaar gespaard. Verder is in het Westen

anticonceptie vrij makkelijk verkrijgbaar, zijn vrouwen hoger opgeleid

en maken ze vaker carrière en overlijden kinderen minder vaak. Vroeger kregen ouders meer kinderen,

zodat een deel het in elk geval zou overleven. Maar met de verbeterde gezondheidszorg

is dat niet meer nodig. Ja, waarom er steeds minder baby's komen? Dat is eigenlijk een video op zich. Maar duidelijk is dat het deels een keuze is. Oorlog, geopolitieke spanningen, klimaat. Ik ben 36, het is voor mij een reden om

geen kinderen te krijgen bijvoorbeeld. Prima zou je denken. Mag iedereen zelf weten. Toch kan het volgens experts

gigantische gevolgen hebben. We zitten in een soort verdringingseconomie

waarin een tekort is aan alles, maar vooral een tekort aan mensen. Het gaat kritisch worden. Waarom zij zich zorgen maken

om het lage geboortecijfer heeft alles te maken met deze grafiek: dit is een bevolkingspiramide. Het laat zien hoeveel mensen er in

een land zijn per leeftijd en dat zegt veel over een land. Ziet de grafiek er zo uit,

dan zijn er veel jonge mensen en weinig ouderen. Is typisch voor een

onderontwikkeld land met veel sterfte. Dan de grafiek van Nederland. In 2008 zag die er zo uit. Een relatief dunne onder- en bovenkant

met een dikke bult in het midden. Dat is ideaal, want er zijn veel mensen

met de leeftijd om te werken en minder mensen die zorg

en pensioen nodig hebben. Maar inmiddels ziet de grafiek

er zo uit. De bult in het midden is wat

naar boven geschoven. Er zijn dus minder

potentiële werknemers en meer mensen waarvoor

gezorgd moet worden. En dat merk je. Goedenavond, de AOW wordt onbetaalbaar. Wijkverpleegkundigen

en huisartsen staan onder enorme druk. Ja, dat Nederland vergrijst

merken we allemaal. En ook dat er flinke arbeidstekorten zijn. En dat tekort aan

mensen zorgt ervoor dat we de zorg niet meer goed

kunnen uitvoeren, dat we het onderwijs

niet goed kunnen doen en dat ook de netcongestie

bijvoorbeeld niet kan worden aangepakt. En dat is alleen nog maar nu. Gaan we nog eens 30 jaar vooruit in de tijd, dan ziet het er

nog minder rooskleurig uit. Die bevolkingspiramide heeft dan

de vorm van een urn. En zeg nou zelf, als een urn symbool staat

voor je bevolking, dan moet je gaan oppassen. Nu is er al een probleem, maar in

mijn ogen wordt dat veel groter. Trouwens, laat even weten als je een leuk onderwerp hebt

voor onze volgende video. En abonneer je even! Om de problemen voor te zijn, liet de Tweede Kamer

een advies opstellen. Wat ze adviseren:

gematigde groei. In 2050 zouden er 19 tot 20 miljoen

Nederlanders moeten zijn, 1 tot 2 miljoen meer dan nu. Ja, je ziet gematigd is

een relatief begrip. Een bevolking die krimpt of gelijk blijft,

is volgens het rapport niet verstandig, om alle redenen die ik net al noemde. En te snel groeien? Ook dat heeft nadelen. Weinig huizen, veel files, drukke treinen,

de stikstofuitstoot: allemaal problemen veroorzaakt

door de drukte in Nederland. Bij te snelle groei worden

die problemen allemaal erger. En de vergrijzing? Die stel je alleen maar uit. Gematigde groei is dus het advies. Hier in Nederland,

maar ook in veel andere landen. Die hard hun best doen

om mensen het bed in te krijgen. Je vraagt je vast af waar je naar kijkt. Dit was een poging van Mentos om

mensen in Singapore aan een baby te krijgen. En dat is zeker niet het enige voorbeeld. Dit waren reclames van bedrijven die hun steentje wilden bijdragen. Maar ook landen zelf doen hun best. In Italië krijgen volwassenen 1.000 euro

als ze een kind krijgen en is de btw op babyproducten verlaagd. In Frankrijk krijgen alle 29-jarigen

een brief met de boodschap: overweeg kinderen. En in Hongarije gaan

ze wel heel ver. Voor de familie Ferenc kwam een droom uit

toen ze in een voorstadje van Boedapest dit huis konden laten bouwen. En dat hebben

ze vooral te danken aan dit ventje. Hun derde kind. De staat geeft namelijk een beloning aan

mensen die minimaal drie kinderen op de wereld zetten. Hongaren kunnen dan op zo'n

30.000 euro rekenen en bij vier kinderen hoeven ze nooit

meer inkomstenbelasting te betalen. Of al die maatregelen werken? Nou, geloof het of niet,

maar deze campagne had effect. Negen maanden na deze campagne

werden er voor het eerst in jaren weer iets meer baby's in

Denemarken geboren. En ook in Hongarije lijken

de maatregelen te werken. In 2010 kwam de partij van Viktor Orbán

aan de macht, die die maatregelen nam. En in de zestien jaar daarna steeg

het vruchtbaarheidscijfer iets. Aan de andere kant, ook

alle landen met maatregelen komen niet in de buurt van die belangrijke 2,1. Bij lange na niet zelfs. En dus zijn ze voor bevolkingsgroei

afhankelijk van migratie. Ook Nederland. Maar dat heeft ook zo zijn nadelen. Voordelen van arbeidsmigratie? Die zijn er zeker. Je kunt vrij makkelijk

meer werkenden krijgen in Nederland. Goed voor de economie en verzacht

de nadelen van vergrijzing. Ook kun je heel gericht mensen aantrekken. Tekorten in de zorg en de bouw worden

nu bijvoorbeeld al vaak opgevangen door migranten. Een voordeel dat je ook wel hoort, is dat dan de wereldwijde

bevolkingsgroei wordt geremd. Volgens sommigen heel belangrijk

voor bijvoorbeeld het klimaat. Maar er zijn dus ook nadelen. Allereerst maak je

jezelf afhankelijk van het buitenland en de vraag is of je dat moet willen. Het is ook nog maar de vraag of die arbeidsmigranten straks willen komen,

die migranten die we nodig hebben. Je moet als land ook openstaan

voor arbeidsmigranten. De meeste Nederlanders doen

dat wel als ze uit de EU komen. Komen ze van daarbuiten,

dan is dat minder. Daar kun je natuurlijk

naar kijken zoals je wil, maar ook experts zeggen

dat het voor extra uitdagingen zorgt. Die mensen hebben wel hun eigen cultuur,

hun eigen verhalen. En hoe meer je dat hebt, hoe moeilijker de integratie

zal worden in Nederland. De verwachting is ook dat

steeds meer arbeidsmigranten van buiten de EU zullen komen. Als daar geen draagvlak voor is, zorgt

dat weer voor problemen zoals polarisatie. Goed, migratie wordt dus

door experts als nuttig gezien. Maar de vraag is

hoe afhankelijk je ervan wil zijn. En tegelijkertijd,

meer kinderen krijgen is ook niet zo simpel. Dus wat dan wel? Het is ook niet ‘of of’, dat is ook een fout in het debat: het is zo zwart-wit. En het gaat om ietsje meer van dit

en iets minder van dat. Dat zei demograaf Jan Latten

toen ik hem sprak. Wil je gematigde groei, dan is gecontroleerde

arbeidsmigratie volgens hem nodig. Tegelijkertijd willen veel

politieke partijen dat juist beperken. Nou, zegt hij, dan moet je ter compensatie

ook nadenken over baby's. En dat zit hem niet

in bonussen of gelikte reclamespotjes, maar bijvoorbeeld wel hierin. Er zijn geen woningen, voor jonge mensen is dat vervelend. Maar dat niet alleen, ze kunnen ook niet de volgende stap

in hun leven zetten, dat is dan een gezin. Hoe je het precies aanpakt

is uiteindelijk een politieke keuze. Maar... Nederland is nog een beetje huiverig

om het erover te hebben. Want waar veel andere landen

al met maatregelen komen, doet Nederland dat niet. En vraag je aan politici of het daar

niet langzaamaan tijd voor wordt, dan hoor je vaak dit. Ja, ik ben echt van

een andere school, dat is niet aan de overheid. Toch lijkt dit onderwerp

wel steeds meer aandacht te krijgen. Want of jij nou wel

of niet hiervoor gaat, de gevolgen daarvan raken

ons op termijn allemaal. Doei!