Article 14

greetings review is in this video We will delve into Article 14 which is one of the topics under general information the education science and technology arts culture and sports so let's start by discussing Education first ang Education ay tumutukoy sa proseso ng pagkakamit ng knowledge skills values and understanding sa pamamagitan ng iba't ibang pormal at di pormal na paraan dahil dahil may mahalagang papil itong ginagampanan sa personal social at overall advancement ng lipunan may mga responsibilidad ang state sa pagtitiyak ng access sa quality ng Education para sa lahat ng mamamayan so the state shall first is to protect and promote the right of all citizens to quality Education at all levels Sa madaling salita tungkulin ng pamalaan na tiyakin na itaguyod ang karapatan ng bawat mamamayan na makatanggap ng mataas na kalidad ng edukasyon ano man ang kanilang background gender or anumang iba pang katangian another is to take appropriate steps to make such Education accessible to all tungkulin din ito na magtakda ng mga hakbang na tiyak na ang edukasyon ay magagamit at Abot kamay para sa bawat indibidual also the state shall establish maintain and support a complete adic and integrated system of Education relevant to the needs of the people and society responsibilidad din ito na bumuo magpanatili at Maglaan ng pondo para sa isang sistema ng edukasyon na sumasang-ayon sa iba't ibang pangangailangan ng mamamayan at tumutugon sa pangangailangan ng lipunan Ano pa ba of course IT shall establish and maintain a system of free public Education in the elementary and high school levels so dapat din itong Maglaan ng libreng edukasyon sa parehong antas ng elementary at high school ito ay sa pamamagitan ng public schools at Siyempre it shall establish and maintain a system of scholarship grants student loan programs subsidies and other incentives which shall be available to deserving students in both public and private schools especially to the underprivileged so dapat din itong magtatag ng mga programa na tumutulong financially sa mga karapat-dapat na mag-aaral sa mga public at private school lalo na sa mga nanggagaling sa mahihirap na pamilya also it shall encourage non-formal informal and indigenous learning systems as well as self-learning independent and out of school study programs particularly those that respond to community needs ang gobyerno ay dapat sumusuporta sa iba't ibang paraan ng pag-aaral na hindi lang umaasa sa tradisyonal na classroom setting halimbawa nito ay gaya ng mga community based learning informal Education at indigenous knowledge system last but not least it shall provide adult citizens the disabled and out of school youth with training in civics vocational efficiency and other skills dapat din itong mag-all ng mga programa na nagtuturo sa adult citizens mga maykapansanan at out of school youth ng mga kasanayan na praktical at relevant kabilang na ang Civic Education at vocational training talakayin naman natin ang mandate to educational institutions ang mga educational institutions na ito ay ang schools at universities ang mga mandate na ito ay naglalatag ng mga responsibilidad na ipinagkakatiwala sa educational institutions ito ay pagdating sa paghubog ng edukasyon at character development ng mga mag-aaral una na dito is to include the study of the constitution as part of the curricula ibig sabihin nito na kinakailangang isama ng educational institutions ang pag-aaral ng konstitusyon sa kanilang educational programs another is inculcate patriotism and nationalism foster Love Of Humanity respect for human rights appreciation of the role of national heroes in the historical development of the country Teach the human rights and duties of citizenship strengthen ethical and spiritual values develop moral and personal discipline encourage critical and creative thinking broaden scientific and technological knowledge and promote vocational efficiency so isa sa mga mandato rin sa mga educational institution ay ang paginate ng pagmamahal at katapatan sa bansa at Siyempre itaguyod ang pakikipag-ugnayan at paggalang sa karapatan ng tao hindi lang yon another mandate is to allow religion to be Tau if allowed by parents in writing binibigyang din ito na ang desisyon na isama ang pagtuturo ng rel ay dapat gawin ng may pahintulot ng mga magulang sa madaling salita maaaaring magkaroon ng religious Education kung pumayag ang mga magulang dito sa anyong nakasulat or writing tandaan din that no educational institution shall be established exclusively for Aliens and no group of aliens shall comprise more than 13d of the enrollment in any school ang educational institutions ay hindi dapat itatag lamang para sa mga dayuhan o foreign nationals bukod ito may limitasyon sa bilang ng mga foreign students tinitiyak na walang grupo ng foreign nationals ang magiging bilang na higit sa 13d ng total enrollment also all revenues and assets of nonstock nonprofit educational institutions used Actually directly and exclusively for educational purposes shall be exempted from taxes and duties ang tinutukoy nito ay ang kita at ari-arian ng mga non-stock nonprofit educational Institute inss na tunay na ginagamit para sa mga gawain sa edukasyon kaya naman sila ay may exemption sa buwis at mga taripa all grants and Doms donations or contributions used Actually directly and exclusively for educational purposes shall be exempt from tax ang ibig sabihin nito na ang mga ambag Grant at donasyon na ibinibigay sa Institutional institutions na tunay at eksklusibong ginagamit pa para sa educational purposes ay hindi sasailalim sa buwis isa pa the state shall take into account Regional and sectoral needs and conditions And shall encourage local planning and development of educational policies and programs so kapag bumubuo ng mga patakaran at programa sa edukasyon Kinikilala ng state ang kahalagahan ng pagtugon sa iba't ibang pangangailangan ng mga rehiyon at sektor siempre din academic Freedom shall be enjoyed in all institutions of Higher learning ang academic Freedom ay nagpapahintulot sa Educators at researchers na malayang pag-aralan ang kaalaman ipahayag ang mga idea at maglahad ng mga pagsasaliksik ito ay dapat itaguyod sa lahat ng higher Education institutions also every Citizen has a right to select a profession or course of study subject to fair reasonable and equitable admission and academic requirements Sa madaling salita ang bawat mamamayan ay may kalayaang pumili ng kanilang inaasam na propesyon o larangan ng pag-aaral gayun pa man ang pagpili na ito ay dapat sumusunod sa patas at Syempre makatuwirang admission criteria at academic standards ito ay upang maiwasan ang discrimination at tiyakin na ang mga naaangkop na kwalipikasyon ay natutugunan So ano pa syempre the staal enhance the right of teachers to professional advancement non-teaching academic and non-academic personnel shall Enjoy the protection of the state ito ay nangangahulugan na sumusumpa ang state na mapapabuti ang mga oportunidad para sa propesyonal na pag-aaral ng mga guro bukod dito ang mga non-teaching academic at non-academic personel ay makakatanggap din ng proteksyon at suporta mula sa pamahalaan higit sa lahat the state shall assign the budgetary priority to Education Sa madaling salita ang pinakamataas na antas ng prayoridad sa budget ay ibinibigay ng state sa edukasyon ngayon naman ay talakayin natin ang language ang language u wika ay may mahalagang papel sa communication paghubog ng cultural identity at edukasyon ng isang bansa the national language of the Philippines is Filipino so Filipino ang national language o lenguahe na ginagamit dito sa Pilipinas and of course the government shall take steps to initiate and sustain the use of Filipino as a medium of official communication and as long wage of instruction and the educational system so Filipino ang ginagamit sa mga opisyal na komunikasyon ito rin ang gamit bilang wika ng pagtuturo sa sistema ng edukasyon while for the purposes of communication and instruction the official languages of the Philippines are Filipino and until Otherwise provided by law English ang pahayag na ito ay nagtatakda ng mga opisyal na wika na ginagamit para sa komunikasyon at pagtuturo sa loob ng Pilipinas parehong Pilipino at English ang kinikilalang official languages maliban na lang kung may mga pagbabago na ipinahayag na sa pamamagitan ng batas So ano naman ang national language Commission ang national language Commission ay isang organizational body na itinatag upang pangasiwaan ang pag-unlad pangangalaga at pagpapalaganap ng pambansang wika ng Pilipinas which is Filipino it is composed of representatives of various regions and disciplines binubuo ito ng mga indibidwal na nagmumula sa iba't ibang regions ng bansa at may expertise sa iba't ibang larangan o disiplina another is it shall undertake coordinate and promote researches for the development propagation and preservation of Filipino and other languages so kabilang sa mga pangunahing papel ng national language Commission ang development propagation at preservation ng wikang Filipino pati na rin ng iba pang mga wika na ginagamit sa loob ng bansa dumako naman tayo sa Science and technolog ang mga sumusunod ay naglalatag ng posisyon at mga pangako ng state tungkol sa pag-unlad ng agham at teknolohiya sa bansa una na dito is to give priority to research and development invention innovation and their utilization ito ay nangangahulugan na ang gobyerno ay dapat Maglaan ng oras pondo at iba pang mga resources upang suportahan ang mga gawain na may kinalaman sa research and development pagbuo ng mga bagong idea inven at paggamit ng mga ito sa mga proyekto at programa na makakatulong sa pag-unlad ng bansa another is to support indigenous appropriate and self-reliant scientific and technological Capabilities and their application to the country's productive systems and national life Ito ay tumutukoy sa pagsuporta ng gobyerno sa local scientists and technologist at ang pagpapalaganap ng mga teknolohiyang angkop at may kaugnayan sa mga pangangailangan ng bansa layunin Ito na mapalakas ang kakayahan ng bansa na maging self-reliant at hindi umaasa sa ibang bansa para sa mga scientific at technological na pangangailangan the state shall also provide for incentives including tx deductions to encourage private participation ito ay nagpapakita na ang gobyerno ay handang sumuporta sa Sektor ng pribadong Industriya upang mag-invest at makilahok sa mga mga gawain ng research technology and development sa pamamagitan ng pagbibigay ng incentives tulad ng mga bawas buwis ito ang dahilan kung bakit na-encourage ang private companies na maging aktibo sa mga larangan na ito isa pa the state shall regulate the transfer and promote the adaptation of technology From all sources for the national benefit so ang gobyerno ay may tungkuling magpatupad ng mga regulasyon upang masiguro na ang teknolohiya mula sa iba't ibang pinagkukunan lokal man o dayuhan ay maipapalaganap at magagamit sa paraang makakabuti sa bansa last but not least it shall protect and Secure the exclusive rights of scientists inventors artists and other gifted citizens to their intellectual property and creations Sa madaling salita ang gobyerno ay may responsibilidad na protektahan ang karapatan ng mga taong nagmumula sa mga larangan ng siyensya pag-iimbento at sining ito ay isusulong upang maengganyo ang mga indibidwal na mag-ambag ng kanilang ideas at creations tungo sa Pambansang Kaunlaran alinsunod sa kanilang mga karapatan sa kanilang intellectual property rights ang susunod naman nating tatalakayin ay ang arts and culture narito ang mga pangako ng state na palaguin at itaguyod ang arts and culture ng Pilipinas una na dito is to Foster reservation enrichment and dynamic evolution of a Filipino National culture so aktibong sinusuportahan ng state ang pagprotekta pagpapalago at patuloy na pag-unlad ng isang distinct Filipino National culture pangalawa is to conserve promote and popularize the nation's historical and Cultural Heritage and resources as well as artistic creations so ang gobyerno ay naglalayong pangalagaan pasiglahin at gawing madaling ma-access ang historical at Cultural Heritage ng bansa kasama rito ang pagpapalaganap ng kaalaman tungkol sa Heritage sites artifacts at creative works next is to protect all the cous artistic and historic wealth tinitiyak ng state ang pangangalaga sa mga artistic at historical treasures ng bansa laban sa pinsala pagnanakaw at pagpapabaya kasama rito ang mga tangible and intangible cultural assets another is to recognize respect and protect the rights of indigenous cultural communities to preserve and develop their cultures traditions and institutions Sa madaling salita Kinikilala iginagalang at pinoprotektahan ng pamahalaan ang natatanging halaga ng mga kultura at tradisyon ng mga katutubo also it shall ensure equal access to cultural opportunities through the educational system or private cultural entities scholarships grs and other incentives and community cultural centers and other public venues ito ay nangangahulugan ng pantay-pantay na pagkakataon para sa lahat ng mamamayan na makilahok at magkaroon ng partisipasyon sa cultural activities At siyempre it shall encourage and support researches and studies on the arts and culture so itinataguyod ng pamahalaan ang pagtuklas at pag lawa sa arts and culture sa pamamagitan ng pagsasagawa ng mga pagsasaliksik at pag-aaral so tinatalakay din sa article 14 ang sports ang mga sumusunod ay nagtatakda ng papel at mga pangako ng estado sa pagpapalaganap ng sports at physical activities sa Pilipinas unang-una na dito ay to promote physical education ang pamahalaan ay responsable sa pag advocate at pagsuporta ng mga inisyatibong may kinalaman sa physical education another is encouraged sports programs League competitions and amateur sports including training for international competitions to foster self-discipline teamwork and excellence for the development of a healthy and alert citizenry so itinataguyod ng estado ang pagkakaroon ng sports programs competitive leagues at amateur sports events kasama rito ang pag-pray para sa international competitions tandaan then that all educational institutions shall undertake regular sports activities throughout the country in cooperation with athletic clubs and other sectors so ang ibig sabihin nito na lahat ng mga educational institutions ay kailangang Magtulungan kasama ang mga athletic Club at iba pang sektor upang lumika ng isang holistic approach sa sports At siyempre sa physical wellbeing ito ay naglalayong mag-ambag sa pag-unlad ng mas malusog at mas aktibong mamamayan sa pangkalahatan ang involvement ng mamamayan sa sports ay nagpapalakas ng disiplina teamwork at sense of achievement so that was Article 14 under the Philippine Constitution the education science and technology arts culture and sports now let me give you a short review of my discussions in this video we discussed about education together with the mandate to educational institutions also the language and of course the national language Commission We also discussed about science and technology arts and culture and sports that concludes this video Thank you for your time